Politie en veiligheidheid van de burgerPolitie en veiligheid van de burger

  • De Federale Gerechtelijke Politie heeft 3 264 verdachten aangehouden wegens hun vermeende betrokkenheid bij verschillende criminele fenomenen.
  • De digitalisering van het Recherche- en Informatieblad #anyplace #anytime #anydevice is een succes met meer dan 10 000 maandelijkse raadplegingen door het politiepersoneel.
  • De cijfers spreken voor zich: de integratie van het Veiligheidskorps van de Federale Overheidsdienst Justitie in de Directie beveiliging (DAB) is geslaagd.


Bestrijding van criminaliteitsfenomenen

Alle dossiers

Onderzoekscapaciteit per fenomeen 2018 2019
Ecofin 13,50% 23,00%
Drugs 12,00% 17,00%
Geweld 10,00% 16,00%
Diefstallen 5,50% 14,00%
Terrorisme 9,00% 10,00%
Mensenhandel/smokkel 7,00% 8,00%
Andere 43,00% 12,00%
Totaal 100% 100%

Arrestaties*

Fenomenen 2018 2019
Drugs 751 906
Diefstallen 418 772
Ecofin 235 387
Geweld - Moord en doodslag 223 451
Mensenhandel/Mensensmokkel 171 265
Onbekend (aanhoudingen niet gelinkt aan een fenomeen) 1 497 176
Terrorisme 112 98
Valsheden / 82
Andere / 88
Speciale zaken / 21
Milieu / 10
Fraude met geneesmiddelen (en voedingssupplementen) / 8
Totaal 3 407 3 264

* De term 'aanhouding' heeft hier betrekking op elke gerechtelijke vrijheidsberoving van een verdachte geïdentificeerde persoon conform de Salduz-wetgeving (categorie IV).

Witwasdossiers

Witwassen is een specifiek onderdeel van het fenomeen ecofin. Het misdrijf witwassen is het verhelen of verhullen van de verplaatsing van de (financiële) opbrengsten van om het even welke criminele activiteit (basisdelict) gepleegd in België of in het buitenland en/of het verhullen van de illegale herkomst van vermogensvoordelen/opbrengsten.

Witwasdossiers
Aantal lopende onderzoeken naar witwaspraktijken*

*waarvan 427 nieuwe dossiers geopend in 2019; een stijging van 76 dossiers in vergelijking met 2018.


FAST spoort voortvluchtige criminelen op

Een nieuwe wet (van 5 mei 2019) laat het gebruik van bijkomende bijzondere opsporingsmiddelen (BOM) en andere onderzoekstechnieken toe om voortvluchtigen op te sporen.

345 voortvluchtigen aangehouden
Voortvluchtige criminelen aangehouden

Enkele opmerkelijke cijfers en weetjes:

  • 84 voortvluchtigen zijn in België opgepakt;
  • FAST heeft 10 overleveringen vanuit het buitenland autonoom uitgevoerd;
  • 18 arrestaties vonden plaats in het kader van het EU-project ENFAST;
  • van de 6 nieuwe namen op Belgium’s Most Wanted slaagde het FAST erin 3 voortvluchtigen te arresteren;
  • FAST kon 6 anderen van Belgium’s Most Wanted opsporen dankzij de samenwerking met Europese FAST-teams;
  • FAST kon 1 Belg van Europe’s Most Wanted in Spanje oppakken.

Success story

Onaantastbaar? Toch niet!

Eén van de hoogtepunten van 2019 was ongetwijfeld de arrestatie van het koppel Lacote en Van Acker, beiden tot levenslang veroordeeld voor de moord op een Britse zakenman in 1996. Ze voelden zich ongetwijfeld onaantastbaar, ver weg in Ivoorkust. Maar op 20 november (Lacote) en 21 november (Van Acker) viel voor hen het doek. Wat niemand nog voor mogelijk hield gebeurde dan toch: de voortvluchtige criminelen werden gearresteerd met het oog op uitlevering aan België. Beiden moeten zich alsnog verantwoorden voor het Hof van Assisen van West-Vlaanderen.


Opsporing en signalering

444 opsporingsberichten in de media.
Opsporingsberichten in de media: een meerwaarde
2018 2019
418 444
Ophelderingspercentage 60% 69%


De ophelderingsgraad onderstreept de meerwaarde van opsporingsberichten en oproepen tot getuigen in de media.

  • 30 dossiers zijn opgelost of bijna opgelost (43 %) dankzij het opsporingsprogramma FAROEK. Voor deze televisie-uitzending zijn 69 reportages gemaakt.
  • Voorts zijn er 22 crimeclips gerealiseerd, waarvan er 6 tot de identificatie van de dader(s) hebben geleid.

Success story

Kinderlokker in de kraag gevat

In november 2019 kon een kinderlokker zeer snel gevat worden dankzij uitgebreide aandacht in het opsporingsprogramma FAROEK Live, op sociale media en in het (kranten)nieuws.

Kort na elkaar deden zich in het Oost-Vlaamse Ronse een tweetal feiten voor waarbij tienerjongens door een man werden lastiggevallen. De jongens konden ontkomen. Het bleek telkens om dezelfde verdachte te gaan. Politie en parket riepen alle hens aan dek om de verdachte zo snel mogelijk te vatten en zo te vermijden dat hij nog meer slachtoffers zou kunnen maken. Er werd een robotfoto opgesteld en de politie beschikte over bewakingsbeelden waarop de verdachte te zien was. Vervolgens werden alle media-registers opengetrokken: sociale media, kranten, websites … Net op dat moment liep ook het opsporingsprogramma FAROEK Live. Politie en reportagemakers slaagden erin om de zaak in een zeer korte tijdsspanne voor te bereiden en mee te nemen in de rechtstreekse uitzending.

De media-aandacht leverde veel reacties op. Daags na de uitzending werd de verdachte door iemand op straat herkend. De politie kon de verdachte vrijwel onmiddellijk inrekenen.



Recherche- en Informatieblad: grondig vernieuwd

Het Recherche- en Informatieblad (RIB) heeft als streefdoel het vergemakkelijken van de identificatie van daders. Het is een instrument voor alle personeelsleden van de Geïntegreerde Politie, in het bijzonder de politiemensen op het terrein.

In 2019 is het RIB grondig vernieuwd. Voortaan hebben politiemensen dankzij een beveiligde SharePoint-site #anyplace #anytime #anydevice toegang tot deze opsporingstool. Met andere woorden: zij kunnen het RIB overal, te allen tijde en via eender welk toestel (pc, laptop, smartphone …) bekijken en meteen feedback geven op een opsporingsbericht.

De gebruikscijfers van het nieuwe RIB spreken boekdelen: meer dan 10 000 bezoekers per maand! Er zijn vorig jaar 6 000 berichten in het RIB gepubliceerd. Die hebben geleid tot de identificatie van 703 personen.

Success story

De Directie beveiliging groeit

De Directie beveiliging (DAB) is een realiteit geworden in het politielandschap. Haar personeelsbestand is in één jaar tijd verviervoudigd (+ 298 % ten opzichte van 2018). Eind 2018 bestond DAB nog uit 270 personeelsleden, maar eind 2019 telde de directie 988 personeelsleden, meer bepaald:

  • 2 hoofdcommissarissen
  • 22 commissarissen
  • 74 hoofdinspecteurs
  • 846 beveiligingsagenten van politie/beveiligingsassistenten/beveiligingscoördinatoren
  • 44 medewerkers van het administratief en logistiek kader

Door de opneming van het veiligheidskorps (VKCS) van de Federale Overheidsdienst Justitie op 1 januari hebben 391 leden DAB vervoegd. Zij gingen aan de slag bij de politie van de hoven en rechtbanken. Sinds de overname van die opdracht heeft DAB 1 500 overbrengingen van minderjarigen en 75 000 van meerderjarige gevangenen uitgevoerd.

De Directie van de beveiliging groeit


Beschermingsopdrachten

De Directie bescherming (DAP) staat in voor diverse opdrachten.

VIP missies: 3 133 waarvan 282 in het buitenland
vipmissies waarvan 282** in het buitenland in 2019 en 105 in 2018.
Overbrenging gevaarlijke gevangenen* :  346
Overbrenging gevaarlijke gevangenen******
Escortes waardetransporten inter/intracity : 869
Begeleidingen van waardetransporten inter/intracity****
Escorte Nationale Bank : 41
Escortes Nationale Bank (NBB)
Andere transporten (diamanten, kunt en nucleair transport) : 11
Andere transporten (diamanten, kunst en nucleair transport)

* 1 opdracht houdt de bescherming in van 1 vip per dag.
** Deze sterke toename is te verklaren door de permanente bescherming van twee extra vips die vaak reizen en die deze bescherming ook genieten tijdens hun verplaatsingen in het buitenland.
*** 1 opdracht houdt de overbrenging in van 1 gevangene per dag.
**** 1 begeleiding houdt de bescherming in van 1 geldtransportwagen per dag.

Success story

Assisenzaak in het teken van terreur

Van januari tot maart 2019 vond het assisenproces plaats van Medhi Nemmouche en Nacer Bendrer wegens hun deelname aan de aanslag op het Joods Museum van Brussel op 24 mei 2014.

Dit proces was het eerste in verband met de terrorismegolf van de afgelopen jaren.

Het waren voor iedereen uitputtende procesdagen: woelige zittingen, schorsingen, wereldwijde mediabelangstelling en allerlei alarmen (verdachte voertuigen, antrax ...).

Mehdi Nemmouche werd veroordeeld tot levenslange opsluiting. Nacer Bendrer werd veroordeeld tot 15 jaar celstraf. Beiden zitten hun straf uit in Frankrijk.

Dit proces is een geslaagd voorbeeld van de overbrenging van gevaarlijke gevangenen. De politiesamenwerking verliep optimaal ondanks de uiterst gevoelige en complexe aard van deze risico-opdracht.

Na maanden van voorbereiding en tweeënhalve maand proces is de balans zeer positief dankzij de inspanningen van de leden van de Directie bescherming (DAP) van de Federale Politie - DAP zette elke procesdag 11 politiemensen in, voor een totaal van 5650 uren - maar ook van haar partners:

  • de voorzitter van het hof van assisen en de medewerkers van het justitiepaleis van Brussel;
  • de politiezone Brussel-Hoofdstad/Elsene voor de bescherming van de locaties en de leiding van de ordedienst;
  • de Directie beveiliging (DAB) voor de verleende steun tijdens de overbrengingen;
  • de Directie hondensteun (DACH) voor de sweeping van de plaatsen om mogelijke explosieven op te sporen;
  • de Directie openbare veiligheid (DAS) met haar APC-voertuigen (Armoured Personnel Carrier) om de doorgang van zware voertuigen te beletten;
  • de Luchtsteun (DAFA) om boven de reiswegen te vliegen en vanuit de lucht indringers in het politiedispositief op te sporen;
  • de communicatie- en informatiedienst van het arrondissement (SICAD), de Directie van de operaties inzake bestuurlijke politie (DAO) en de sectie antiterrorisme van de Federale Gerechtelijke Politie van Brussel (FGP/OA3) ter ondersteuning.


Success story

Belgische expertise geprezen door de motorrijders van de Franse Republikeinse Garde

De Belgische politie en de Franse Gendarmerie sloegen de handen in elkaar voor de grote start van de Tour de France op zaterdag 6 juli. 47 motorrijders van de Franse Republikeinse Garde waren de grens overgestoken om de veiligheid van de renners en het publiek te helpen verzekeren. De Fransen hebben niets dan lovende woorden voor de samenwerking tussen Frankrijk en België die vlot is verlopen door de kennis en expertise van de Belgische politiemensen.

De ploegentijdrit Brussel-Brussel van zondag 7 juli was trouwens de gelegenheid om hen meermaals samen aan het werk te zien. Tijdens deze etappe reed er voor de 22 ploegen telkens een Frans-Belgisch politieduo dat de toeschouwers aanmaande om aan de kant te blijven.

Belgische expertise geprezen door de motorrijders van de Franse Republikeinse Garde

Het fenomeen spoorlopen

Spoorlopen is het over of langs treinsporen lopen terwijl dat verboden en zeer gevaarlijk is.

Aantal processen-verbaal opgesteld door de Spoorwegpolitie: 170
Aantal processen-verbaal opgesteld door de Spoorwegpolitie

Vermiste personen

De Cel Vermiste Personen werd het afgelopen jaar geconfronteerd met 945 onrustwekkende verdwijningen (344 vrouwen en 601 mannen). De meeste personen (759) werden levend en wel teruggevonden. In totaal konden 885 dossiers worden afgesloten (93,6 %).

De Cel Vermiste Personen kwam 46 keer in actie naar aanleiding van het aantreffen van niet-geïdentificeerde lichamen of lichaamsdelen.

Bij meer dan 100 zoekacties is een beroep gedaan op de side scan sonar van de Scheepvaartpolitie. Dit gaf aanleiding tot 77 duikoperaties waarbij 117 interessante spots werden gecheckt. Zo konden in het water 30 voertuigen worden gedetecteerd en werden 21 lichamen van vermiste personen teruggevonden en geborgen.

De Federale Politie zet onder meer haar helikopters in om vermiste personen terug te vinden. Dankzij deze luchtsteun:

  • werden 25 personen levend teruggevonden (+ 150 % ten opzichte van 2018 toen 10 personen levend waren teruggevonden);
  • werden 5 personen helaas dood teruggevonden.
Vermiste personen

Bestuurlijke aanpak van de criminaliteit

In de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit bestaat er naast de reactieve strafrechtelijke aanpak een proactieve bestuurlijke aanpak. De bestuurlijke aanpak als concept streeft ernaar de georganiseerde criminaliteit via een bijkomende pijler (naast de traditionele gerechtelijke, politionele en financiële pijler) onderuit te halen: de bestuurlijke pijler.

Drie arrondissementele informatie- en expertisecentra (ARIEC Antwerpen, ARIEC Limburg en PAALCO Namen) hebben vanuit die aanpak verschillende initiatieven tot stand gebracht. Enkele realisaties:

Namen

Het PAALCO Namen heeft een infovoormiddag georganiseerd over criminele fenomenen die gelinkt zijn aan de carwash-sector. Er namen partners uit verschillende vakgebieden aan deel om de werking van het PAALCO te (her)ontdekken en te begrijpen. Ze kregen ook toelichting bij eenieders rol in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit.

Antwerpen

Sinds 2018 heeft het ARIEC Antwerpen verschillende adviesaanvragen rond criminele motorbendes ontvangen. Het ARIEC heeft een expertise opgebouwd op het gebied van preventieve en reactieve instrumenten om deze bendes te bestrijden en koos voor een structurele aanpak. Er werden drie informatiesessies georganiseerd voor de lokale overheden en de lokale politiezones. Het ARIEC heeft een modelreglement voor de motorclubs ontwikkeld. Andere initiatieven in het kader van dit fenomeen zijn aan de gang.

Limburg

De bestuurlijke aanpak van de criminaliteit kan ook nuttig zijn na de afsluiting van de gerechtelijke onderzoeken. Het ARIEC Limburg heeft een dossier geopend rond milieu-inbreuken, meer in het bijzonder de ontkleuring van brandstoffen. Het doel was over te gaan tot een bestuurlijke verzegeling na de opheffing van de gerechtelijke verzegeling. Zo kon een einde worden gemaakt aan grootschalige brandstoffraude op een industrieterrein in Opglabbeek/Oudsbergen.